ئاوێنهیهک بۆ سینمای کوردستان
وەک دەزانن ماوەیەکی درێژە کە بە ھۆی بارودۆخی پەنابەرێتی نەمدەتوانی ئەو وێبلاگە نوێ بکەمەوە و ئێستاش لە رێگای ئاوا کردنی سایتێکی نوێ دامە کە ھەم بابەت گەلی سەر سینەمای کوردی و ھەم بابەتەکانی خۆمی تێدا بڵاو بکەمەوە.. ئادرەسی ئەو سایتە نوێیە لە خوارەوە ھاتووە و تا چەند رۆژێکی تر ئامادەکاریەکانی تەواو دەبێت. تکایە ئاگادار بن کە ئەو وێبلاگە ئیتر کار ناکات.
داوای لێبوردن و سەرکەوتن...
سەردار سەعدی
http://www.sardarsaadi.com
پێنجهمین فێستیڤاڵی فيلمی كوردی به چاودێری و پشتگیری شارهوانی بهرلین له هۆڵی ناوهندی هونهری سینهمایی Filmkunsthaus Babylon Mitte له رۆژانی 24ی مهی تا 1ی ژوئن به ماوهی حهوتویهک دهست به کاری خۆی دهکات.مهراسیمی كردنهوهی فێستیڤاڵهكه به فيلمی Vinterland کاری هاوبهشی كوردی- نهرویجی و دهرهێنهری هیشام زهمهن كه ناوهكهی لهم فێستیڤاڵهداكراوه به (بوكی زستان) و لهناو ٣٨ فیلمدا كه ٨٠ وڵات بهشداریكردبوو ساڵی ٢٠٠٧ دا خهڵاتی باشترین سیناريۆی وهرگرتووه و فیلمی (چیای سپی) دهستپێدهكات.
لهم كهرنهڤاڵهی سینهمای كوردیدا ٤٠ فیلم نمایش دهكرێ، فیلمهكان شێوازی جۆراوجۆرهو دابهشبووه بهسهر فیلمی درێژ و كورت و فیلمی دیكۆمێنتی كه تێكڕا فیلمهكان ژیان و كولتور و كێشه و مهرگهساتهكانی كورد له توركیا و ئێران و سوریا بهرجهسته دهكات و تایبهتمهندیهكانی گهلێكی زۆر لێكراو دهخاته روو.
تکایه بۆ ئاگادار بوون له وردهکاریهکانی بهرێوهچوونی فهستیڤال سهردانی درێژهی بابهت بکهن.
کۆمیتهی ئامادهکاری بهڕێوهبردنی پێنجهمین فێستیڤاڵی فیلمی کوردی لهندهن، ڕایگهیاند که تا 15ی ئۆکتۆبر، دوایین دهرفهت بۆ ناردنی فیلمی کوردی بۆ فێستیڤاڵهکهیه و له نێوان ڕۆژانی 30 نۆڤهمبهر و 6ی دێسهمبهریش فێستیڤاڵهکه بهڕێوهدهچێت.
کۆمیتهی ئامادهکاری پێنجهمین فێستیڤاڵی فیلمی کوردی لهندهن، که بڕیاره له 30ی نۆڤهمبهر وه تا 6ی دێسهمبهر له لهندهنی پێتهختی بهریتانیا بهڕێوهبچێت، له ماڵپهرێکی تایبهت به فێستیڤاڵهکهدا به زمانهکانی کوردی (ناوهڕاست و خواروو) و ئینگلیزی، مهرجهکانی تایبهت به فیلم و بهرههمه کوردییهکانی بۆ بهشداری له فێستیڤاڵهکهدا ڕایگهیاندووه و بهو پێیه پێویسته بهشداران فۆرمگهلی تایبهت به فێستیڤاڵه پڕکهنهوه.
به گوێرهی ئهو مهرجانه تا 15ی ئۆکتۆبر دهرفهت بۆ ناردنی بهرههمهکان بۆ کۆمیتهی ئامادهکار ههیه و پاشان کۆمیتهکه، دهست به لێکدانهوه و ههڵبژاردنی ئهو فیلمانه دهکات که شانسی بهشداریکردن له کێبڕکێیهکهیاندا له 4 بهشی میتراژی بڵند و کورت، بهڵگهنامهیی و ئهنیماسیۆن، له فێستیڤاڵهکهدا پێدهبهخشرێت.
لهمساڵهوه، له فێستیڤاڵی فیلمی کوردی لهندهندا، یادی یهکێک له کهسایهتییه مهزنهکانی سینهمایی کوردی دهکرێتهوه و ئهمساڵ ئهم یهکه بۆ "یهڵماز گۆنای"، ناودارترین دهرهێنهری کورد له باکووری کوردستان، تهرخان کراوه.
له فێستیڤاڵهکه ئهم فیلمانه ڕێگهی بهشدارییان پێدهدرێ که له لایهن دهرهێنهرانی کورد له ههر بوارێکهوه ساز کرابن، یاخود له لایهن دهرهێنهرانی غهیره کورد، بهڵام سهبارهت به ڕهوش و ژیان و بابهتهکانی پێوهندیدار به کوردهوه ساز کرابن.
ههر لهو لێدوانهدا ڕاشگهیهنراوه که بۆ فیلمهکانی یهکهم، دووههم و سێههم، خهڵات دیاری کراوه و پێویستیشه ههموو فیلمهکان ژێرنووسی ئینگلیزیان بۆ ئامادهکرابێ. ههر وهها مهرجێکی تریش ئهوهیه که فیلمهکان له نێوان ساڵهکانی 2006 و 2007 سازکرابن و پێشتر له فێستیڤاڵی فیلمی کوردی لهندهن، نمایش نهکرابن.
بۆ وهرگرتنی ههموو زانیارییهکان له فێستیڤاڵی فیلمی کوردی لهندهن، سهردانی ئهم ماڵپهره بکهن:
www.lkff.co.uk
ڕێنێسانس نیوز
له ناوبهری 23 تا 30 مانگی ئۆکتۆبری ئهمساڵ له شاری پاریسی پێتهختی فهرهنسا، یهکهم فیستیڤاڵی فیلمی کوردی پاریس بهڕێوهدهچێت.به گوێرهی ههواڵ، بریاره ئهم فێستیڤاڵه له شاری پاریسی پێتهختی فهرهنسا و به ههوڵی "یهکێتی هونهرمهند و نووسهرانی سێناریۆ" له "لاتین کوارتێ" و به بهشداری کۆمهڵێکی مهزن له دهرهێنهران و ئهکتهرانی فیلمی کوردی بهڕێوهبچێت.
دهگوترێ که "بههمهن قوبادی، هونهر سهلیم، ئهحمهد زیرهک، مهنسوور توراڵ، کازم ئۆز، بێریوان بنهوش، جهلال ژۆنڕۆی، مانۆ خهلیل، نیزامهددین ئاریج" و گهلێک، دهرهێنهری ناوداری کوردی تر بهشداری فێستیڤاڵهکه دهکهن.
بهڕێوهبهری فیستیڤاڵهکهش ههر وهک باس کرا، "یهکێتی هونهرمهندان و نووسهرانی سێناریۆ"یه که ساڵی 2006 له پاریس، پێکهاتووه و "عهلی گوڵ دۆنمهز، ئهمینه ئاگبوجاک و یاسهمین باهجه"، ئهندامانی کۆمیتهی ئامادهکاری فێستیڤالهکهن.
ماڵپهری فێستیڤاڵهکه بهم شێوهیه و بۆ پێوهندیش دهتوانن لهم ئادرهس و تهلهفۆنانه کهڵک وهربگرن:
ww.festivalcinemakurde.fr
تهلهفۆنی عهلی گوڵ دۆنمهز: 0614229752
ئیمایلی پێوهندی:
alikaosis40@hotmail.com
وهرگێران له ئینگلیزیهوه: س.سهعدی
یهکهمین فهستیڤالی فیلمی کوردی مێلبۆرن رۆژی 21ی مارسی 2007 کاتژمێر 17 به کاتی مێلبۆرن دهست بهکاری خۆی دهکات و بریاره فهستیڤالهکه له نێوان رۆژانی 21 تا 23ی مارس له هۆڵی شانۆی یهکێتی خوێندکارانی زانکۆی مێلبۆرن له پارکویل بهرێوه بچێت. فهستیڤالی فیلمی کوردی مێلبۆرن، که پێشخستنی کولتور و سینهمای کوردی و هاندان و پشتیوانی کردن له دهرهێنهران و بهرههمهێنهرانی نوێ و گهنجی کورد له کوردستان و دهرهوه ئامانجێتی، له نێوان 3 رۆژان دا بهرێوه بچێت و زیاتر کورته فیلم و دۆکۆمهنتهر نیشان بدرێت. سپۆنسۆرهکانی فهستیڤال بریتین له ئهنیستیتۆی کوردی ئۆسترالیا، ئاسیا لینک له زانکۆی مێلبۆرن و کۆمۆسیۆنی چهند کولتوری ویکتۆریا. فهستیڤال بهشێکی کێبهرکێی ههیه و فیلمی یهکهم خهڵات دهکرێت.
فیلمهکان له کاتژمێر 5 ههتا 8 و نیوی ئێواره به کاتی مێلبۆرن و له نێوان 3 رۆژان دا نمایش بدرێن و بلیتی چوونه ژوور 5 دۆلاره. تا ئێستا 10 فیلم بۆ نمایش ئاماده کراون. که بریتین له:
ـخهیاڵی ونبوو، کهیوان فههیمی و شیلان سهعدی، 29 خولهک، رۆژههڵاتی کوردستان.
ـسهمبۆلی تورکیه: کێشهی کورد، ژیار گوڵ، 57 خولهک، کانادا.
ـپێوانه، ئهمیر غوڵامی، 8 خولهک، باشووری کوردستان.
ـمن له خوا تۆراوم، ئیبراهیم رهحمانیان، 10خولهک،رۆژههڵاتی کوردستان.
ـئاوی رهش،سههیم عومهر خهلیفه، 30 خولهک، بهلژیکا.
ـماشێنی شهترهنجی مرۆڤ، والێری بهرهڤی، 8 خولهک، کانادا.
ـئاوێنهی دوێنێ، خالید حهمهلاو، 10خولهک، باشوری کوردستان.
ـگڵی سوور، ئیسماعیل عومهر و مام پۆڵا، 13خولهک، باشووری کوردستان.
ـدوچهرخه، هۆرهن غهریب،4خولهک، باشووری کوردستان.
ـژیان، زانا حهمه غهریب، 9خولهک، باشووری کوردستان.
ههروهها ههژمارێک فیلمی تریش نمایش بدرێن بهڵام تا ئێستا له لایهن کۆمیتهی فهستیڤالهوه لیستیان دیاری نهکراوه. کاتی نمایش دانی ئهو فیلمانهی سهرهوهش تا ئێستا دیاری نهکراوه.
بۆ زانیاری زیاتر سهردانی سایتی فهستیڤال بکهن: www.mksff.com
سهرچاوه: کوردیش میدیا
دهوریم قیلیچ، فرات
وهرگێران له تورکییهوه:س.سهعدی
فیلمی دۆکۆمهنتهری"دهیوید تۆڵههڵدان" کاری دهرهێنهری سویسی به رهچهڵهک کورد "مانۆ خهلیل"، که چیرۆکی گهریلایهکی به رهچهڵهک سویسی پ.ک.ک به ناوی"دهیوید رۆیلێر" دهگێرێتهوه، به هۆی گوشارهکانی دهوڵهتی تورکیه له سهر ئهکرانی فهستیڤالی نێونهتهوهیی فیلمی ئیمارات لادرا.دهرهێنهری فیلمهکه "مانۆ خهلیل"، که خۆی ئێستا له ئهبوزهبی یه، رایگهیاندووه که چهند کاتژمێرێک بهر له نیشان دانی فیلمهکهی له فێستیڤال، له لایهن کۆمیتهی بهرێوهبهری فێستیڤال پێی راگهیاندراوه که فیلمهکهی نیشان نادرێت.
له لێدوانی خهلیل دا هاتووه،" ئێوارهی رۆژی 12 مارس کاتژمێر 10 بریار بوو فیلمهکه نیشان بدرێت. بهڵام بهیانی ههر ئهو رۆژه بهرێوهبهری فهستیڤال، "مهسعود ئهمرالی ئالی عهلی" پێی راگهیاندم که فیلمهکهت نیشان نادرێت، ئهویش بهو هۆیه که حکومهتی تورکیا لهوبارهوه پهیوهندی به حکومهتی ئیماراتی یهکگرتووی عهرهب گرتووه و ئیماراتیش بریاری راگرتنی نمایشی فیلمی ئێوهی داوه. بهرپرسی فهستیڤالیش له بهرانبهر ئهو بریاره راوهستاوه بهڵام هیچ ئاکامێکی نهبووه".
خهلیل دوای مهحکوم کردنی ئهو بریاره، باسی له دڵشکاوی ئهو بینهرانه کرد که به مهراقهوه چاوهروانی نیشاندانی فیلمهکه بوون. دهرهێنهر دوای ئهوه که ئاماژهی به بێدهسهڵاتی وڵاتی ئیماراتی یهکگرتووی عهرهب له بهرانبهر تورکیه کرد، دستنیشانی کرد که ئهوه جارێکی دیکه نیشانی دا دهوڵهتی تورکیه چهنده خاوهن کهسایهتییهکی قهدهغه کهر، دژه هونهر، دژه دیالۆگ و دژ به ئازادی رامانه.
"با بزانن که کوردستان ئازاد دهبێت"
خهلیل به وهبیرهێنانهوهی ئهوه که ئهو دێکومهنتهره له لایهن وهزارهتی رۆشنبیری سویس و تهلهڤیزیۆنی دهولهتی ئهو وڵاته بودجهی بۆ تهرخان کرابوو، سرنجی بۆ ئهوه راکێشا که ئهو فیلمه ههم له سویس و ههم له سهرانسهری ئهوروپا نمایش دراوه و پێشوازیهکی زۆر له فیلمهکهی کراوه. له بهردهوامی وتهکانی دا خهلیل وتی" ملکهچ بوونی کۆمیتهی فهستیڤال له بهرانبهر گوشارهکانی تورکیه مێشکمی تێکهڵ کرد. سهردهمی ئێستا سهردهمی ئازادی بیر و رامانه. سهردهمی فاشیزم و دیکتاتۆرێتی نیه. ئهوهی دهوڵهتی تورکیه تا ئێستا کردوویهتی تهنیا خنکاندنی دهنگی گهلی کورد و هونهرمهندهکانیهتی. بهڵام با ئهوه بزانن که ئهو قهدهغه کاریانه تهنیا هێز و بهبریار بوونی زیاترمان له کار و خهبات دا پهره پێدهدات. تورکهکان ئهگهر بچنه ئهو پهری ئاسمانیش دهبێ ئهوه بزانن که کوردستان ههر ئازاد دهبێت. با فیلمهکه قهدهغه کرابێت بهڵام گهلی کورد و دهرهێنهرهکانی به سهدان دۆستی تریان له ئاکام دا بهدهست هێنا".
چیرۆکی ئهو گهریلا سویسی یه
فیلمی "دهیوید تۆڵههڵدان" داستانی ژیان و بهسهرهاتی گهریلایی "دهیوید رۆیلر"ی سویسییه که 5 ساڵ لهمهوبهر له ژیانێکی ئاسودهوه بهرهو ژیانێکی گهریلایی له پێناو ئیدهئالهکانی و تێکهڵ بوون به ریزی شۆرشگێرانی پ.ک.که وه سهفهر دهکات و ناوی خۆی به "دهیوید ئۆجالان" دهگۆرێت. باوکی دهیوید رۆیلر پرۆفسۆرێکی زانکۆیه له سویس و هاوکات سهرۆکی دادگای باڵای فهدرالی سویسه. فیلمهکه باس له راستی ماجهراگهرایی، ئیدهئالیست ، خهیالاوی یان نا قارهمان بوونی دهیوید دهکات.فیلم بینهرهکهی راکێشی پرسیارگهلێک لهسهر بیر و رایان سهبارهت به گوشار، شهرهفی ئینسانی، ئازادی و شهر دهکات. دۆکۆمهنتهرهکه ههروهها کۆمهلێک وێنهی رۆژانه، راستهقینه و سرنج راکێش له بزوتنهوهی ئازادیخوازی کورد نیشان دهدات.
فیلمی دهیوید تۆلههڵدان له مانگی فێوریهی دهرباز بوو دا له سینهماکانی سویس نیشان درا. دۆکۆمهنتهرهکهی مانۆ خهلیل له چوارهمین فێستیڤالی فیلمی کوردی لهندهن، فهستیڤالی فیلمی کوردی بهرلین و فهستیڤالی فیلمی سۆلۆتۆرنێری سویسی بهشداری ببوو.
رۆهات ئاڵاکۆم
وهرگێران له تورکییهوه: سهردار سهعدی
مێژووی سینهمای ئهرمهنیستان له ههر 10 ساڵ دا فیلمێکی کوردی بهخۆیهوه بینیوه. دهستپێکی ئهو فیلمه کوردیانهش بهسهرهاتی ژنێکی کورد به نێوی "زێرێ" یه که به شێوهی بێدهنگ به وێنه کێشراوه.80 ساڵ بهر له مێژووی ئێستامان، یهکهم فیلمی کوردی به نێوی "زێرێ" که رهوشی ژنانی کورد باس دهکات، ساز کراوه و وهک یهکهم فیلم که کوردی به وێنه کێشاوه قهبوڵ دهکرێت.
دامهزرێنهری سینهمای ئهرمهنیستان "حهمۆ بهکنهزهریان" سازکردنی فیلمی "زێرێ"ی که باس له ژیانی کوردان دهکات، له ساڵی 1926 دا دهست پێکردووه. ئهو فیلمه سێناریۆکهی له لایهن "هاکوب گازاریان" و به زمانی کوردی نوسراوه که بۆ یهکهم جار ئهلفوبێی کوردی له سهر ئهساسی رێنوسی زمانی ئهرمهنی، که له لایهن رۆشنبیرانی ئهو کات ئاماده کرابوو، بۆ نوسینی سێناریۆکه بهکار هێنراوه. وێنه ههڵگرتنی فیلمهکه له گوندێکی کوردهکانی ئهرمهنیستان ئهنجام دراوه......
سهردار سهعدی
له ژیانی شۆرشگێرانهی گهلی کورد دا کهم نیه ئهو وێنانهی که بریا و خۆزگه دهخوازین که ههڵگیرابان و وهک ئاڵبۆمێک بۆ ههمیشه له لامان بوایه و بهڵگهی شانازی گهلهکهمان و نهسڵهکانی داهاتوومان بوبان. ههر ئێستاش ئهو وێنه رهش و سپییانهی که به ههڵکهوت له هێندێک لایهنهکانی شۆرشی کورد ههڵگیراون، تهنیا بهلگهکانی ویژواڵی (تهسویری) گهلهکهمانن.
ئهو فیلمه دێکۆمۆنترییانهی له شۆرشهکانی کوردستان له پارچه جیاجیاکانی کوردستان گیراون بیرهوهریه زیندووهکانی ههمومانن بهڵام ئهوهی وهک فیلمێکی به سێناریو دارێژراو و به پرۆگرام بێت، یهکهم جار به فیلمی "تیرێژ" و دهرهێنانی "خهلیل ئویسال" بهرههم هێنرا. ئیتر ژیانی شۆرشگێرانی کورد وهک چیرۆکێک نمایش دهدرا.
"خهلیل ئویسال"
کاتێک له ویکیپیدیا له نێوی خهلیل ئویسال دهگهرام ئهو بابهتهم هاته بهرچاو:
"دهرهێنهری ئازادی، ئهگهر دهرهێنهرانی کورد له جیهان دهیانههوێ بۆ ئازادی فیلم ساز بکهن خهلیل ئویسال له نێو ئازادی دا دهژیت. له بهر ئهوه که خهلیل نه تهنیا دهرهێنهره بهڵکو شهرڤانی ئازادی کورد و کوردستانه. خهلیل خۆی ئاکادیمیای سینهمای ئازادی کورد و کوردستانه."
خهلیل ئویسال لاوێکی تورکی خهڵکی ئیزمیره که خهباتی رۆژنامهوانی و وێنهههڵگری خۆی ههر لهو شاره دهست پێکردووه و هاورێ له گهل کامێراکهی رووی له چیاکانی کوردستان کردووه و تێکهڵ به ریزی شۆرشگێرانی کورد بووه. ههر له شاخهکانی بۆتان و زاگرۆس بۆ به بهڵگه کردنی شۆرشی کوردان درێژهی به خهباتی رۆژنامهگهری و کامێراوانی خۆی داوه و چهندین فیلمی دۆکۆمهنتهری و گهلێک وێنهی له خهباتی شۆرشگێرانی کورد ههڵگرتووه. خۆشهویستی چیاکانی کوردستان وای لێدهکات که پاشناوی خۆی به "چیا" دهگۆرێنێت و وهک خهلیل چیا دهناسرێت. یهکهم بهرههمی خۆی.....
فهستیڤالی فیلمی کوردی بهرلین ئێمرۆ دهستی به کاری خۆی کرد.
له ماوهی ههفتهیهک بهرێوهچوونی فهستیڤالهکهدا، 32 فیلم نیشان دهدرێت. له فهستیڤالی ئهمساڵ دا کرانهوهی بهشێکی تایبهت به کێشهکانی ژنان جێگای سرنجه.
ئهو فهستیڤاله که ماوهی چوار ساڵه له بهرلینی پایتهختی ئهڵمانیا بهرێوه دهچێت، ئهمساڵ به فیلمێکی عایشه پۆڵات دهکرێتهوه. له مهراسیمی کرانهوه و نمایشی ئهو فیلمی که له ساڵۆنی سینهمای بابیلۆن بهرێوه دهچێت، دهرهێنهران عایشه پۆڵات، مانۆ خهلیل و هیشام زهمان و کۆمهلێک یاریگێر بهشداری دهکهن.
فهستیڤالی ئهمساڵ له دو بهشی ژنان و لاوان فیلمهکانی نمایش دهدات. له بهشی ژنان دا 7 فیلم بهشداری دهکات که له نێویان دا ئهو فیلمانه ههیه: "بێریتان"، " وهنهوشهی بێریڤان" و "کچهکانی ئارارات".
له بهشی گهنجانیش دا نێوی ئهو فیلمانه وهبهر چاو دهکهوێت: "دوایین خوڵهک" ، "خۆرهش" و "ئاوی رهش".
مهمهد ئاکتاشی بهرێوهبهری فهستیڤالی فیلمی کوردی بهرلین له گوت و بێژێکدا ئامانجهکانی فهستیڤالی تهرخان کردنی جێگایێکی دیار بۆ سینهمای کوردی راگهیاند. ئاکتاش وتی:"ئهو فهستیڤاله ئیتر وهک رهسمێکی لێهاتووه. ههر بۆیهش خۆشهویسته. فهستیڤالی فیلمی کوردی بهرلین له دهستپێک دا وهک رێگا کردنهوهیهک بوو بۆ سینهمای کوردی. ههژمارێک دهرهێنهر لێره یهکتریان ناسی. و ئێستاش بهیهکهوه کار دهکهن. زۆربهسیان لێره نێویان دهرکرد و ئێستا نێوێکی جیهانین. ئهوه بۆ ئێمه زۆر گرینگه."
له نێو فیلمهکانی ئهمساڵی فهستیڤال ئهو فیلمانه بهشداریان کردووه:
"ئهنفال-به نێوی خوا، بهعس و سهددام" مانۆ خهلیل
"دهیود تۆڵهڵدان" مانۆ خهلیل
"بێریتان" خهلیل ئویساڵ
"کیلۆمێتری سیفر" هونهر سهلیم
"ناسنامه" نهزمی کرک
"دهیوید و لهیلا" جهلال جۆنرۆی
"نهورۆز" جهنگ ئهنگیزهک
"En Garde" عایشه پۆڵات
"فرمێسکهکانی بێخاڵ" لهوهند عومهر
"کێسهلهکانیش دهتوانن بفرن" بههمهن قوبادی
....و کۆمهلهیهک فیلمی تری کوردی
بۆ زانیاری زیاتر سهردانی مالپهری فهستیڤالهکه بکهن لێره:
فهستیڤالی فیلمی کوردی بهرلین
پێنجهمین فهستیڤالی نێونهتهوهیی فیلم و وێنهی خوێندکارانی ئێران له 12 تا 16ی ئازهر مانگدا له زانکۆی سهنعهتیی شهریف بهڕێوه چوو.
خوێندکارانی کورد لهم فهستیڤاڵهدا بهشدار بوون و له چهندین بواردا پلهکانی یهکهم دووهم و سێههمیان به دهست هێنا.
له بهشی فیلمی بهڵگهنامهی ناوخۆییدا فیلمی " خهیاڵی ونبوو" ( رویای گمشده) له دهرهێنانی شیلان سهعدی و کهیوان فههمی شایانی خهڵاتی یهکهم بینرا. ههروهها فیلمی "ههموو شتێک ڕێک و پێکه" ( همه چی مرتبه) بهرههمی ناسر نوورانی ( ههژار) پلهی سێههمی وه دهست هێنا. ههروهها له بهشی وێنه بابهتهی کۆمهڵایهتی دا، خهڵاتی پلهی دووههم درا به کهیوانی میسری.
لێپرسراوانی ئهم فهستیڤاڵه له نێوان 1000 فیلم دا 100 فیلمیان بۆ بهشداری له کێبهرکێیهکهدا ههڵبژاردبوو و له نێوان 6200 وێنهی نێردراو 110 وێنه بهشدار کرابوون.
بابهتێک لهسهر فیلمی خهیاڵی ونبوو لێره بخوێنهوه.
فهستیڤالی فیلمی کوردی لهندهن که یهکهم جار ساڵی 2001 دهستی به کاری خۆی کردووه، چوارهمین فهستیڤالی خۆی له رۆژی 8 دیسامبری 2006 به فیلمی "نیوه مانگ"ی بههمهنی قوبادی دهست پێدهکات. ئهمساڵ جاوهروان دهکرێت که فهستیڤالێکی دهولهمهند و بهنرخ له لهندهن بهرێوهبچێت. 60 فیلمی کوردی یان لهسهر کوردستان ئهمساڵ بهشداریان کردووه و له لایهن کۆمهلێک ئێسپانسێری به هێزهوه ، پشتیوانی لهو فهستیڤاله کراوه. لهوانه: حکومهتی ههرێمی کوردستان، رۆژ تی وی، کوردسات، کوردستان تی وی و....
بۆ زانیاری زیاتر له سهر بهرنامهی بهرێوهچوونی ئهو فهستیڤاله، سهردانی ماڵپهری رهسمی فهستیڤال بکهن.
چوارهمین فهستیڤالی فیلمی کوردی لهندهن
له درێژهی بابهت دا ههواڵهکه بخوێننهوه.
ئهو بابهته له ماڵپهری پهیامنێر دا بڵاو بۆتهوه و هاورێ لهگهڵ گرینگی دان به کارهکانی سینهماکارانی گهنج و سهرکهوتوو، به پێویستم زانی لێره بڵاوی کهمهوه.
"سینهمای کوردی"
سهرچاوه:پهیامنێر
هونهرمهندی سینهماکاری کوردی رۆژههڵاتی کوردستان " شههرام عهلیدی" فیلمێکی سینهمایی له سهر کارهساتی (ئهنفال) له ههرێمی کوردستان سازدهکات.
سهبارهت بهم پرۆژهیه "شههرام عهلیدی" له دیدارێکی تایبهت بۆ ئاژانسی پهیامنێر دواو گوتی: ماوهی یهک ساڵ خهریکی نووسینی ئهم پرۆژهیه بووم و زهحمهتم بۆ کێشاوه، له سهر ئهنفال و کۆمهڵکوژی کورده. دهستپێکی فیلمهکهش له شاری کهرکووک دهبێ و نزیکی %60 ی فیلمهکه له ناو شاری کهرکوک و دهوروبهری دهبێت، بهشێکی فیلمهکهش له دهڤهری بارزانه.
ههروهها سهبارهت به ههڵبژاردنی شوێنهکانی وێنهگرتنی ئهم فیلمه گوتی: لۆکهیشێنهکانی من سێ بهشه، شاری کهرکووک، کوێستانی بارزان و دهشتی گهرمیان، ههروهها له دهشتی ههولێر و چهند شوێنی دیکهی باشووری کوردستان ئهم فیلمه وێنه دهگرین.
عهلیدی دهربارهی ئهکتهرهکانی ئهم فیلمه گوتی: ئهکتهرهکان زۆربهیان له هونهرمهندانی کوردستانی باشوور دهبن، لهوانهیه ئهکتهرێکی کوردستانی باکووریشمان لهگهڵ بێت که ناوی " تهریک ئاکان"ه و له فیلمی (رێگا)ی " یهلماز گۆنای"دا رۆڵی (سهید)ی بینیوه......
فیلمێکی دۆکۆمهنتهری سهبارهت بهسینهمای مههاباد
"خهیاڵی ون بوو" له دهرهێنانی هاوبهشی: شیلان سهعدی و کهیوان فههیمی
پرسیارێک و ههزاران پرسیارٍٍ؛ بۆ چی شارێک بێ سینهما مایهوه؟
سینهما ئهو خهونه گشتییه یه که له کاتی ئافراندنیهوه ههتا ئێستا وهک خهونی شار دهناسرێت. خهونێکی هاوبهشی شارنشینان. سینهما بوو به خهیالێک که ههموو کهس به بێ جیاوازی دهیانتوانی خۆیانی تێدا ببیننهوه. ئیتر چیرۆکی ژیان و خولیاکانی ههر مرۆڤێک له یهک ئهکران دا دابهش دهبوو. پێکهنین، گریان، سهرسورمان و ههمو ههستهکانی سهر ئێکران له نێو تهماشاچیهکانی دابهش دهکرا. سینهما بوو به خاڵی هاوبهشی ههستی شارنشینان و نۆستالژیهکی ههتا دوایی بۆ ژیانی شار.
سینهمای مههاباد
مههاباد ئهگهرچی شارێکی چکۆلهی کوردستانه بهڵام ناوێکی ناسراو و مێژوویهکی بهرچاوی ههیه. له باری چاندیشهوه ههر کات وهک پێشهنگێک دهناسرێت. نزیکهی نیو سهده لهمهو بهر سینهما وهک خهیاڵێکی هاوبهش سرنجی خهڵکی ئهو شاره بۆخۆی رادهکێشێت و نۆستالێژیایهکی نوێ بۆ ئه و شاره له گهڵ خۆی دێنێت. ئهو ساڵۆنه سینهمایهی که فیلم باسی لێوه دهکات ساڵی 1968 زایینی دادهمهزرێت. سینهما تهربیهتی مههاباد.
بهڵام چیرۆکی خهیاڵی ئهو شاره چوار ساڵ له مهو بهر یانی ساڵی 2002 (1381 ههتاوی) به یهکجار دادهپچرێت و ئهو تاکه سینهمایهی مههاباد دادهخرێت. فیلمی "خهیاڵی ون بوو" گێرانهوهیهکی جیاواز له چیرۆکی ئه و سینهمایه یه.......
"ئهو بابهته پێشتر فارسیهکهی وهک یهکهم بابهتی وێبلاگهکه بڵاو کرابۆوه که دۆستی بهرێزم کاک سهلاح وهریگێراوهتهوه سهر کوردی و به پێویستم زانی بڵاوی کهمهوه. ئهو بابهته یهکهم جار له وێبلاگی دیالۆگ دا بڵاو بۆتهوه." سهردار
بۆ ساڵیادی کۆچی دوایی یهڵماز گۆنهی
وهڕگێڕانی: سهلاحهدین بایهزیدی
ئێره خانوویهکی گهوره و کۆنه لهگوندێکی بچووکی نزیک فهرهنسه که دهڵێی تورکیایه. لهنزیک خانووهکه تابلۆی "زیندانی ناوهندی" بهزمانی تورکی لهتهنیشت پهیکهرهیهکی حهزرهتی مهریهم بهدی دهکرێت. تابلۆکان ههموویان باس لهشانازی بهتورک بوون دهکهن. "خۆزگه بهو کهسهی خۆی بهتورک دهزانێت"، لهناو خانووهکهدا ههندێک دیوار ساز کراون تا بیکهنه شوێنی پیاسهکردن لهژێر چاودێری قهرهوێڵێک که لهسهر بورجی پاسهوانی دانیشتوه. سهرسوڕهێنهره خانوویهکی وهها ساده ببێته زیندان. پیاوێک که شهپقهی ئهنقهرهیی لهسهره بهناو ژنه ڕووداپۆشراوهکان و پیاوانی پانتۆڵ فشدا هێدی هێدی بهرهو پێشهوه دێت. ههندێک ئهولاتر، یهڵماز گۆنهی، وهک ههمیشه ئارام و دهم بهبزه، هاتنی بهرپرسی گشتی زیندانهکان و هاوئاههنگ کردنی سهربازهکان وێنه دهگرێت.
"جامهکان بشکێنن با مهلهکان ئازاد بن" ناوی یهکهمی ئهم فیلمهیه که دواتر بوو به (دیوار). ئهم فیلمه باس لهشۆڕشێک دهکات لهناو زینداندا که لهلایهن زیندانیهکانهوه ههڵدهگیرسێ. بهڵام شۆڕش شکست دهخوات و فیلمهکه لهگهڵ هاتنی کهسانی نوێ بۆ ناو زیندان کۆتایی دێت.
دروستکردنی کهش و ههوایهکی تایبهت بهزیندان لهگهڵ......
له گهڵ سهرکهوتنه یهک به دوای یهکهکانی بههمهن قوبادی و به تایبهت دواترین بهرههمی ئهو دهرهێنهره کورده، "نیوه مانگ"، که توانی له فهستیڤالی سهن سێباستیهن سێ خهڵاتی گرینگی ئهم فهستیڤاله بباتهوه، رۆژنامهی ههره بهناوبانگی فهرهنسی لۆمۆند دهڵێت: " ئیتر له ئێستاوه بههمهن قوبادی یهکێک له ناودارینی سینهمای جیهانه". ئهو بابهته له لاپهرهی هونهری ههژمار 4ی ئۆکتۆبری ئهو رۆژنامهیه و به پێنوسی تۆماس سوتینێل (سهر نوسهری هونهری رۆژنامهکه و رهخنهگری به ناوبانگی فهرهنسی) بڵاو بۆتهوه. شایانی باسه که فیلمی "نیوه مانگ" له فهستیڤالی فیلمی سێباستیهن سێ خهڵاتی سهدهفی زێرین بۆ باشترین فیلم (هاوبهش لهگهڵ فیلمی فهرهنسی "کورهکهم")، باشترین خهڵاتی رهخنهگران و باشترین وێنه ههڵگری فهستیڤالهکهی بۆخۆی برد. ئهوه بۆ جاری دویهمه که بههمهن قوبادی خهڵاتی گرینگی سهدهفی زێڕینی فیستیڤاڵی نێونهتهوهیی سهن سێباستییانی ئیسپانی دهباتهوه. له ههواڵێکی تر دا که سایتی پهیامنێر رایگهیاندووه، بههمهن قوبادی یهک لهو سهد دهرهێنهره بهناو بانگهی سینهمایه که له کتێبێک به ناوی "سینهمای ئێستا" دا باس له ژیان و بهرههمهکانی دهکرێت. ئهم کتێبه لهلایهن دهزگای چاپ وپهخشی بهناوبانگی تاشن (Taschen) له وڵاتی بهریتانیا و بهسهرپهرشتی (ئهندرۆ بایلی) بڵاودهکرێتهوه و له 600 لاپهڕهی رهنگاوڕهنگدا، وێنهو بهرههمهکانی سهد کهس له باشترین سینهماکارانی ئێستای دنیا دهخاته بهر باس و لێکۆڵینهوه.
ئهوه له کاتێک دایه که نمایش و بڵاو بونهوهی "نیوه مانگ" له ئێران به تۆمهتی جیاوازی خوازی، له لایهن حکومهتهوه روبهروی قهدهغه بۆتهوه. "نیوهمانگ" چیرۆکی ئامێرژهنێکی پیر و بهناوبانگی کوردستان به نێوی مامۆ دهگێرێتهوه که دوای ساڵیانێک دهیههوێ هاورێ لهگهڵ مناڵه موسیقا زانهکانی له رۆژههڵاتی کوردستانهوه بۆ بهرێوهبردنی کۆنسێرتێک بچن بۆ باشووری کوردستان. هاورێ له گهڵ ئهوان ژنه گۆرانی بێژێکیشیان له گهڵه که لهو رێگایهدا بهسهرهاتی جیاوازیان بۆ پێش دێت. "نیوه مانگ" به بۆنهی 250یهمین سالوهگهری لهدایک بونی مۆتزارت و له لایهن وهزارهتی رۆشنبیری ئۆتریشهوه به بههمهن قوبادی و 4 دهرهێنهری تر سیفاریش کراوه. فیلمهکه کاری هاوبهشی کوردستانی عێراق، ئۆتریش، فهرهنسه و ئێرانه. ئهو فیلمه ههتا ئێستا له زۆر فهستیڤالی جیهانی دا بهشداری کردووه و له لایهن کوردستانی عێراقهوه وهک نوینهر بۆ فهستیڤالی ئۆسکاری ئهمساڵ پێشنیار کراوه.
